Free songs
Home / अन्तर्वार्ता / नृत्य विधा पनि शिक्षाको एउटा पाटो हो

नृत्य विधा पनि शिक्षाको एउटा पाटो हो

मंगला श्रेष्ठ, नृत्य प्रशिक्षक

वि.सं. २०२८ सालमा जन्मनुभएकी मंगला श्रेष्ठ ०३६ सालदेखि नृत्य क्षेत्रमा समर्पित भएर राष्ट्रियस्तरका प्रतियोगिताहरुमा गोल्डमेडल/शिल्ड र विभिन्न पदक गरी झण्डै दर्जन पुरस्कार प्राप्त गरिसक्नुभएको छ । पछिल्लो समय उहा नृत्य निर्देशक एवं प्रशिक्षकका रुपमा लोकनृत्य क्षेत्रमा योगदान पु¥याउदै आइरहनुभएको छ । लोकनृत्य र व्यक्तिगत जीवनसग सम्बन्धित रहेर उहासग गरिएको कुराकारनीको सारसंक्षेप यहा प्रस्तुत गरिएको छ । – सम्पादक

आजभोलि के मा व्यस्त हुनुहुन्छ ?

आजभोलि म पद्मोदय पब्लिक माध्यमिक विद्यालयमा अध्यापनमा व्यस्त छु । र, गोरखा इन्टरनेशल पब्लिक बोर्डिङ स्कूलमा नृत्यको कक्षा दिइरहेकी छु ।

नृत्य क्षेत्रतिर कसरी आउनुभयो ?

स्कूल पढ्दादेखि नै नृत्यतिर रहर जाग्यो । नौ वर्षको उमेरदेखि नृत्यमा लागें । त्यसैलाई पछ्याउँदा पछ्याउँदै आज यो अवस्थासम्म आइपुगेकी छु । र, अहिले पनि यसै क्षेत्रमा रहेर नृत्य प्रशिक्षण गराउँदै आइरहेकी छु ।

पारिवारिक साथ सहयोग कत्तिको पाउनुभयो ?

पारिवारिक साथ सहयोग राम्रै रह्यो । मेरो परिवार नै नृत्य र संगीत क्षेत्रको भएकाले मलाई सधै पूर्ण साथ र सहयोग मिल्यो ।

त्यो समयमा तपाइँका लागि यहाँसम्म आइपुग्न कत्तिको सजिलो थियो ?

साह्रै गाह्रो । हाम्रो समयमा नृत्य क्षेत्रलाई राम्रो मानिदैनथ्यो । गाउँ ठाउँमा नाच्ने र गाउने कुराहरुलाई सकारात्मक दृष्टिकोणले हेर्ने चलन थिएन । राष्ट्रियस्तरका प्रतियोगिताहरुमा मेडल र शिल्ड ल्याउन सके मात्रै राम्रो मानिन्थ्यो होइन भने राम्रो मानिदैनथ्यो । अहिले पनि नृत्य क्षेत्रलाई सकारात्मक दृष्टिले हेर्ने गरिदैन । तर अहिले भने केही विद्यालयहरुले नृत्यलाई शिक्षासँग जोडेकाले यसमा केही सुधार हुँदै गएको छ ।

नृत्य क्षेत्रमा लाग्दै गर्दा सम्झनलायक कुनै दुखद र सुखद क्षण ?

घरबाट राम्रै साथ सहयोग भएकाले दुखद क्षण त धेरै छैनन् । तर सानोमा एकपटक भने नृत्यमा भाग लिन रहर लागेको थियो । त्यतिबेला राजाको जन्मोत्सव हुँदै थियो । सायद म चौधरी समुदायकी छोरी भएर होला मलाई त्यसमा छनोट गरिएन । मलाई बाहि¥याएर आफ्नो मान्छेलाई राखियो । त्यतिबेला म निकै रोएकी थिएँ । चित्त धेरै दुखेको थियो । सम्झनालायक दुखद क्षण एउटा त्यही थियो ।

र, त्यो घटनाको दुई, तीन महिना लगत्तै सुर्खेतमै राजाको सवारीमा नृत्य देखाउने मौका पाएकी थिएँ । त्यति बेला निकै खुशी भएकी थिएँ । त्यो एउटा सम्झनालायक खुशीको क्षण थियो ।

नृत्य के हो ?

नृत्य एउटा मनभित्रबाट आउने कलाको विधा हो । जसलाई सिकेर मात्रै हुँदैन, भित्र मनदेखि आउनुपर्छ ।

वर्तमान समयमा नृत्य क्षेत्र कस्तो पाउनुहुन्छ ?

अहिले धेरै राम्रो छ । पहिलेको हेरी नृत्य विधालाई हेर्न दृष्टिकोणमा धेरै सुधार भएको छ । पछिल्लो पुस्ताले अभिभावहरुबाट धेरै साथ सहयोयसँगै अवसरहरु पाएका छन् । देशविदेश घुम्ने मौका पाएका छन् । नृत्य क्षेत्र व्यावसायिक क्षेत्रका रुपमा परिणत हुँदै गएको छ । यस क्षेत्रमै लागेर पनि जीवन निर्वाह गर्न सक्ने वातावरण सिर्जना हुँदै गएको छ ।

पश्चिमेली संस्कृतिको प्रभावले नृत्य क्षेत्रमा छाडापन भित्रिएको पाइन्छ नि ?

हाम्रो नेपाली संस्कमा धेरै असर त परिरहेका छ । तर अहिलेको पुस्तालाई उनीहरुको चाहना अनुसार भिन्नै विधाहरु छान्ने मौका दिनुपर्छ । त्यससँगै हामीले आफ्नो कला, संस्कृति र पहिचानलाई बिर्सनुहुँदैन । यसको संरक्षण र प्रवद्र्धनका लागि सबैले भूमिका निर्वाह गर्नुपर्छ ।

लोकनृत्य के हो ?

लोकनृत्य हाम्रो नेपालको संस्कृति र मौलिकता जोगाई राख्न लेक पाखाहरुमा नाच्ने नृत्यलाई लोकनृत्य भनिन्छ । जस्तो किपरापूर्वकालदेखि नै नाच्दै आइरहेको सोरठी, भुमे नाच, टप्पा र चौधरी जस्ता नाचहरु लोकनृत्यभित्र पर्दछन् । यस्ता नृत्यहरु हाम्रो देशको मौलिक चिनारी र पहिचान भएकाले यिनको संरक्षण गरिनु अति आवश्यक छ  ।

भित्रिदो पश्चिमेली संस्कारले लोकनृत्यहरुमा कस्तो प्रभाव पारेको छ ?

असर परिहेको छ । तर केही वर्षयता भने मेला महोत्सव, विद्यालय र सांस्कृतिक कार्यक्रमहरुमा लोकनृत्यहरुलाई प्राथमिकतामा राखिएको छ । पछिल्लो पुस्तालाई पनि लोकनृत्यबारे विद्यालयस्तरबाट सिकाउन थालिएको छ । यो सकारात्मक पक्ष हो । त्यसबाहेक, विवाह, पार्टीहरुमा भने पश्चिमेली नृत्यहरु मनोरञ्जनका लागि नाच्ने गरेको पाइन्छ ।

लोकनृत्य संरक्षण र प्रवद्र्धनका निम्ति के गर्नुपर्छ जस्तो लाग्छ ?

लोकनृत्यलाई संरक्षणका लागि शिक्षाबाट नै शुरुवात गरिनुपर्छ । शिक्षा नीतिमै नृत्यलाई पनि पाठ्यक्रममा समावेश गर्दै विद्यालयस्तरबाट अध्ययन गराइनु जरुरी छ । लोकनृत्यको जगेर्नाका निम्ति विद्यालयहरुमा नृत्य शिक्षकहरु राख्नुपर्छ । सरकारले यसलाई प्राथमिकतामा राखेर पाठ्यक्रमबाट पढाउन सके आउँदो पुस्तालाई लोक संस्कृतिबारे बुझाउन र सिकाउन सकिन्छ ।

नृत्य क्षेत्रमा आउने नयाँ पुस्तालाई तपाइँले दिने सन्देश के हो ?

नयाँ पुस्ताले हाम्रो परपूर्वकालदेखि चल्दै आएको लोकसंस्कृतिसँग सम्बन्धित नृत्यहरुलाई संरक्षण गर्र्न खोजबिन र पछ्याउदै जानुपर्छ । आफ्नो मौलिक चिनारीहरुलाई बिर्सनुहुँदैन । आफ्नो लोकसंस्कृतिलाई नबिर्सेर नृत्य क्षेत्रमा अगाडि बढ्न शुभकामना दिन चाहन्छु ।

अबको तपाइँको जीवन योजना ?

नृत्य क्षेत्रमा सानैदेखि लागेको हुनाले भित्री हृदयबाट लोकनृत्यको क्षेत्रमा केही गर्नुपर्छ भन्ने सोच बनाएको छु । त्यसैक्रममा विगत केही वर्षदेखि बालबालिकाहरुलाई लोकनृत्य सिकाउँदै आइरहेको छु । र, अहिले गोरखा विद्यालयमा लोकनृत्य शिक्षकका रुपमा प्रशिक्षण गराउदै आइरहेकी छु ।

अन्तमा छुटेका केही ?
नेपालको लोकसंस्कृतिलाई जगेर्ना गर्न सबैले भूमिका निर्वाह गर्नुपर्छ । अभिभावहरुले पनि नृत्यलाई नराम्रो दृष्टिकोणले नहेरिदिन आग्रह गर्दछु । नृत्य विधा पनि शिक्षाको एउटा पाटो हो । त्यसकारण आफ्ना बालबालिकाले नृत्यमा इच्छा गर्छन् भने उनीहरुलाई नरोकौं । बरु हौसला र प्रेरणा दिउँ । जसको कारणले भोलिका दिनमा उनीहरुले नृत्यका क्षेत्रबाट केही गरेर देखाउन सकून् ।

 

Loading...

About युगबोध

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *

*

Scroll To Top