Free songs
Home / सम्पादकीय / खानेपानीको  स्रोत व्यवस्थापनको  चुनौती

खानेपानीको  स्रोत व्यवस्थापनको  चुनौती

तीब्र शहरीकरण र जनसंख्या बृद्धिसँगै  शुद्ध खाने पानीको  व्यवस्थापन गनेर्  काम दाङ उपत्यकामा चुनौ तीपूर्ण बन्दै  गएको  छ । दे उखुरी उपत्यकामा भने  राप्ती नदीका कारण खाने पानी र सिंचाईका लागि पानीको  समस्या छै न । स्रो तको  कमी नभए पनि व्यवस्थापनमा समस्या छ । वर्षातमा राप्ती नदीले  पु¥याउँदै  आएको  क्षति न्यूनीकरण गनेर्  काम अपे क्षा गरिए अनुरुप हुन सकिरहे को  छै न । दाङ उपत्यकामा भने  स्रो त र व्यवस् थापन दुबै  क्षे त्रमा चुनौ ती छ ।

दाङको  उत्तरतर्फको  पहाड क्षयीकरण हुँदा र उत्तरको  जंगल जो गाउन नसक्दा पानीको  परम्परागत स्रो त कम हुँदै  गइरहे को  छ । दाङ जिल्लामा बग्ने  दर्जनौ ं खो लाहरुमा गर्मी मौ सममा पानी बगे को  दे ख्न पाइन्न । कुवा र बो रिङहरुमा पानीको  सतह घट्दै  गइरहे को  छ । खो लामा ड्याम बाँधे र वर्षातको  पानी संकलन गनेर्  कुरा पटक–पटक उठ्ने  गर्छ र त्यत्तिकै  से लाउँछ । के ही ठाउँहरुमा विशे षतः घो राही उपमहानगरपालिकाले  पो खरीहरु खने र आकाशे  पानी संकलन गरी सिंचाईमा उपयो ग गनेर्  प्रविधिको  विकास गर्न खो जे को  छ । यसका सकारात्मक प्रतिफलहरु दे खिन थाले का छन् ।

माडीको  पानी दाङमा ल्याएर उपयो ग गनेर्  कुरा पटक–पटक उठ्ने  गर्छ र त्यत्तिकै  से लाउँछ । यो  विषय अहिले सम्म भाषणमा मात्रै  सीमित रहन पुगे को  छ । यति ठूलो  दीर्घकालीन महत्व राख्ने  यो जनालाई हलुको  ढंगले  बुझ्ने  र टिकाटिप्पणी गनेर्  प्रवृत्ति नै  गलत हो  । ठूला यो जनालाई पखेर् र बस् नुभन्दा त्यसको  विकल्पमा तत्काल कम लागतका साना यो जनामा जान सक्दा नै  राम्रो  हुन्छ । दाङको  सन्दर्भमा कम लागतमा आकाशे  पानी संकलन गर्न सकिन्छ । खो लाहरुमा ड्याम बाँधे र र पो खरीहरु निर्माण गरे र खाने पानी र सिंचाईको  समस् या एक हदसम्म हल गर्न सकिने  सम्भावना छ । यसका लागि स् थानीय सरकार र प्रदे श सरकारले  महत्वपूर्ण भूमिका निर्वाह गर्न सक्छन् । पो खरी निर्माणको  काम स् थानीय तहबाट शुरु भइसके को ले  त्यसलाई विस् तारित गरे र लै जानुपर्छ । प्रदे श र के न्द्र सरकारले  खो लाहरुमा ड्याम बाँध्नका लागि बजे ट व्यवस् था गर्नुपर्छ ।

हिजो का ग्रामीण क्षे त्रहरु अहिले  शहरीकरणतर्फ उन्मुख हुँदै छन् । यो  बे ला नयाँ शहरीकरणलाई व्यवस् िथत गर्नका लागि स् थानीय तहबाटै  यो जना बनाउन आवश्यक छ । सडक, विद्युत खाने पानीलगायत अति आवश्यकीय से वाहरुलाई व्यवस् िथत गर्न सकिएन भने  अहिले  भइरहे को  शहरीकरण भो लि ठूलो  समस् या बन्ने  छ । दाङ उपत्यकामा आउँदा दिनमा विशे ष गरे र खाने पानीको  अभाव हुने  सम्भावना बढी छ । यस् तो  अवस् थामा दाङ उपत्यकाको  दक्षिण हुँदै  बग्ने  बबई नदीको  पानीलाई लिफ्टिङ गरे र उत्तरतिरका सघन वस्तीहरुमा पु¥याएर खाने पानीको  खाँचो  टार्न सकिन्छ । दीर्घकालीनढंगले  खाने पानीको  समस् या हल गनेर्  यो  पनि उपयुक्त विकल्प बन्न सक्छ ।

दाङ जिल्लामा मात्रै  अहिले  करिव तीन सयवटा खाने पानी उपभो क्ता तथा सरसफाइ संस् था क्रियाशील छन् । उपभो क्ताहरुको  प्रत्यक्ष सहभागितामा गठित यी संस् थाहरुले  आ–आफ्नो  क्षे त्रमा से वा प्रवाह गरिरहे का छन् । यी भने का अल्पकालीन प्रयास हुन् । दाङ जिल्लामा खाने पानी र सिंचाईको  समस् या हल गर्नका लागि दीर्घकालीन यो जना आवश्यक छ । आफूले  जस लिने  ढंगले  है न समग्र जिल्लाको  हितलाई के न्द्रमा राखे र यो जना बनाउन सकियो  भने  मात्रै  विकास र समृद्धिको  यात्रा प्रारम्भ गर्न सकिने छ । अबको  पाइला त्यसतर्फ के न्द्रित गर्न जरुरी छ ।

Loading...

About युगबोध

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *

*

Scroll To Top