Free songs
Home / विचार / महिलालाई वस्तु नठानियोस्

महिलालाई वस्तु नठानियोस्

सुशिला आचार्य

अहिले  दे शै भरि महिला हिंसा न्यूनीकरणको  लागि सरकारी तथा गै रसरकारी संस् थाहरुले  महिला हिंसा विरुद्धको  १६ दिने  अभियानको  अवसर पारे र विभिन्न स् थानमा कार्यक्रम सञ्चालन गरिरहे का छन् ।महिला हिंसाविरुद्धको  १६ दिने  अभियान ल्याटिन अमे रिकी दे श डो मे निक गणतन्त्रमा तत्कालीन त्रुजिलो  तानाशाही सरकारले  सन् १९६० को  २५ नो भे म्बरमा राजनीतिक आन्दो लनमा सरिक मिरावे ल परिवारका तीन दिदी बहिनी पे ट्रिया, मिनर्भा र मारियाको  निर्मम हत्यालाई महिलाविरुद्धको  राजनीतिक हिंसाको  रुपमा स्मरण गदैर्  विश्वव्यापीरुपमा लिङ्गको  आधारमा गरिने  हिंसाविरुद्ध विश्वसमुदायलाई एकठाउ“मा ल्याउन थालिएको  अभियान हो  ।

सन् १९९१ मा से न्टर फर वुमन्स ग्लो बल लिडरसीपको  संयो जनमा महिला मानवअधिकारकर्मीहरुको  सम्मे लनपछि यो  विश्वव्यापी बने को  हो  । पछि संयुक्त राष्ट्रसंघले  यसलाई मान्यता दिएपछि ने पालमा पनि तिनै  अभियन्ता दिदीबहिनीको  सम्झनामा र सम्मानस् वरुप नो भे म्बर २५ दे खि डिसे म्बर १० सम्म विभिन्न दिवसको  अवसरमा महिला हिंसाविरुद्धको  अभियानको  रुपमा मनाउन थालिएको  हो  ।
महिला हिंसा भन्ने बित्तिकै  महिला भएकै  कारण हो च्याउने , अपमान गर्ने , डर दे खाउने , महिलाको  शरीरलाई वस् तु ठाने र प्रयो ग गर्ने , शक्ति प्रदर्शन गरे र शारीरिक, मानसिक, यौ निक, सामाजिक र आर्थिकरुपमा कुनै  पनि किसिमको  आघात पु¥याउने  जस् ता सबै  कार्यहरुलाई महिला हिंसा भनिन्छ । जुन दूरदराजका बालिका, महिलादे खि शहरी क्षे त्रमा तल्लो  तहदे खि माथिल्लो  सरकारी निकायसम्म भइरहे को  दे खिन्छ ।

हिंसा बढ्नुको  कारण
हाम्रो  समाज पितृसत्तात्मक सो चबाट परिचालित छ । सन्तान÷बच्चाबच्चीहरुको  सामाजिकीकरण हु‘दै  गर्दा उनीहरुले  समाजमा महिला र पुरुषले  गर्ने  कामलाई फरक–फरक रुपले  समाजले  छुट्याएको  भूमिका प्रत्यक्ष दे ख्छन् । दै निकरुपमा आफ्नो  कलिलो  उमे रमा दे खे का सुने का कुराहरु उनीहरुको  मानसपटलमा जरा गाडे र बस् छ । उसको  महिलाप्रति हे र्ने  मानसिकता पनि सो ही अनुरुप बन्दै  जान्छ । महिलाविरुद्ध विभे द हिंसा गदैर्  हुकेर् को  बच्चा वयस् क हु“दा स् वयं सामाजिकरुपमा स् थापित पुरानै  मान्यतालाई निरन्तरता दिन पुग्छ ।

यो  क्रम पुस्ता दरपुस् ता निरन्तर चलिरहे को  छ । वास् तवमा पुरुष महिला भन्दा बलियो  शक्तिशाली हुन्छन् भन्ने  मानसिकताले  महिला हिंसा बढिरहे को  दे खिन्छ । महिला भएको  कारण उसको  स्वतन्त्रतामाथि अंकुश लगाउने , इच्छाको  कदर नगर्ने , कामको  बो झ थुपार्ने , घर परिवारमा पनि विभे द गरिराख्ने , आर्थिक, सामाजिक, स्रो तमाथिको  पहुचबाट टाढा राख्नुपर्छ है  नत्र महिलाहरु बिग्रन्छन् भन्ने  गलत मानसिकताको  उपज हो  हिंसा । नया“ युग नया“ संरचना फे रिएको  छ । पद र प्रतिष्ठाको  आधारमा पनि महिला सदस्यहरुलाई सम्मानपूर्वक व्यवहार गरे को  दे खिदै न । हाम्रो  पितृसत्तात्मक सो च यसरी हुर्किरहे को  छ कि ती महिलाहरुलाई समे त थाहा पनि ह“ुदै न कि उनीमाथि हिंसा भइरहे को  छ भन्ने  । महिलाहरु आफू माथि भएको  हिंसाबिरुद्ध बो ल्ने  आट गर्दै नन् । आट गरिहाले  भने  पनि सामाजिक सो चले  उनीहरुलाई नै  दो षी ठान्ने  परिपाटी अझै  पनि समाजमा जीवित रहे को  छ । न्यायालयसम्म पुग्न सके  भने  पनि पहिलो  प्रश्न महिलालाई गरिन्छ । दबाब दिइन्छ । उनको  कुरा सुन्नु भन्दा उनलाई सुनाइन्छ । जसले  उनीहरु थप पीडित हुन्छन् । सरो कारवाला पनि थप महिला मै त्री नभइदिनु, समाजमा अपहे लित हुन्छु भन्ने  डर, कानुनी रुपले  आफू सुरक्षित छु भन्ने  महसुस गर्न नसक्नु, सामाजिक पुनस् र्थापना हुन नसक्नु जस् ता विभिन्न कारणले  महिला हिंसा बढिरहे को  छ ।

महिलामाथि भएको  हिंसाको  अवस्था

आजको  दिनमा हे र्ने  हो  भने  जिल्ला प्रहरी कार्यालय, अदालत, महिला पुनस् र्थापना के न्द्र, एक द्वार संकट व्यवस् थापन के न्द्र साथै  अन्य संस्थाहरुमा हिंसाका मुद्दाहरुमा प्रभावित महिलाहरुकै  संख्या बढ्दो  क्रममा छ ।

गत आर्थिक वर्षमा जिल्ला प्रहरी कार्यालयमा तीन सय २५ वटा महिलाबिरुद्ध हिंसाका उजुरी दर्ता भएका छन् । महिला पुनस् र्थापना के न्द्र ओ रे कमा बिते को  दश महिनामा एक सय ६३ जना महिलाबिरुद्ध हिंसाका निवे दन परे  भने  एकद्वार व्यवस्थापन के न्द्रमा सबै  भन्दा बढी घरे लु हिंसा, जबर्जस् ती करणी, बहुविवाह, यौ न हिंसाका उजुरीहरु आए ।

त्यस्तै  अनौ पचारिक क्षे त्र से वा के न्द्र इन्से क दाङले  बिते को  साढे  दश महिनामा अभिले ख गरे को  एक सय ५१ मानवअधिकार हनन् तथा उल्लंघनका घटनाहरुमा सबै  भन्दा बढी ५१ बलात्कारका घटना दे खिन्छ । दर्ता, निवे दन परे को  आधारमा यी तथ्यांकहरुलाई सरसर्ती हे र्दा यो  भन्न सकिन्छ कि बलात्कार, घरे लु हिंसामा कमी आउनुको  सट्टा बढिरहे का छन् । इन्से कको  तथ्यांक अनुसार यो  वर्ष दाङमा चार, छ, आठ र १० वर्ष सम्मका बालिका बलात्कारको  शिकार बन्न पुगे  ।

बालिकाबिरुद्ध भएका बलात्कारजस् ता कहालीलाग्दा हिंसाका घटनामा पीडकको  रुपमा आफ्नै  बुवा, छिमे की परे को  दे खियो  । यसले  महिलाहरु घर, आफन्तदे खि सार्वजनिक क्षे त्रसम्म हिंसाको  जो खिममा छन् भन्ने  दे खाउछ ।

हिंसा न्यूनीकरणको  उपाय

संविधानले  सुनिश्चित गरे का महिला अधिकारका सवाललाई न्यायिक इकाईले ÷पक्षले  समस् याको  प्रकृति हे री संवे दनशीलता अपनाई कार्यान्वयन गरिनुपर्छ । झन्झटिलो  कानुनी व्यवस् थालाई सहज बनाउ“दै  पीडितहरुलाई छिटो  न्याय पाउने  व्यवस्था गरिनुपर्छ ।

हरे क से वा प्रदायक निकायहरुले  महिला मै त्री स् वस् थ व्यवहार गरिनुपर्छ । हरे क समुदायमा सरकारीस् तरबाट नै  सचे तनाका अभियान लै जानु पर्छ । धे रै  सुनाउने  भन्दा सुन्ने  बानीको  विकास गर्नुपर्छ । गरिब विपन्न, सीमान्तकृत समुदायका महिलाहरु दै निक रो जीरो टीको  लागि समस् या हुन्छ त्यस् ता समुदायलाई लक्षित गरी आर्थिक मामिलामा कानुनी प्रकियामा जा“दा सर्वसुलभ गरिनुपर्छ ।

महिला हिंसा रो क्नका लागि हरे क नागरिकको  भूमिका महत्वपूर्ण छ । हिंसा रे ाक्नका लागि प्रमाणपत्र नै  बो क्नुपर्छ भन्ने  छै न । आ–आफ्नो  स् थानबाट सक्दो  सहयो ग गर्न जरुरी छ । भो लिका दिनमा महिलाहरुमाथि कुनै  पनि अमानवीय व्यवहार कसै ले  कसै लाई नगरो स्, महिला पनि मानव हुन् । उनीहरुमा भएको  क्षमता दे खाउन सक्छन् । अहिले  चलिरहे को  १६ दिने  अभियान एउटा वार्षिकरुपमा गरिने  कार्य मात्र नभई वास्तविक हिंसामा परे का महिला, अन्यायको  विरुद्ध बो ल्न र स्वस्थकर जीवनयापन गर्नमा सहयो ग पुगो स् ।

Loading...

About युगबोध

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *

*

Scroll To Top