Free songs
Home / अन्तर्वार्ता / ‘दाङमा ५० प्रतिशत भन्दा धेरैले खानेपानीको अभाव झेल्नुपरेको छ’

‘दाङमा ५० प्रतिशत भन्दा धेरैले खानेपानीको अभाव झेल्नुपरेको छ’

 

चोकप्रसाद धिताल
जिल्ला खाने पानी तथा सरसफाइ डिभिजन कार्यालय दाङका प्रमुख

गर्मीको  मौ सम बढ्दै  गएको  छ । बढ्दो  गर्मीकै  कारण खडे री पनि उत्तिकै  बढिरहे को  छ । खडे री बढ्दा पानीका स्रो तहरु घट्दै  गएका छन् । दाङमा पनि पानीको  स्रो त घट्दो  अवस् थामा रहे को  सरो कारवालाहरुले  बताइरहे का छन । त्यसै  त दाङ सुख्खा क्षे त्र हो  । त्यसमा बढ्दो  पर्यावरणीय असन्तुलनले  पानीका मुहान दिनप्रतिदिन सुक्दै  गइरहे का छन् । यसै  सन्दर्भमा दाङमा खाने पानीको  अवस् था, उपभो क्ताको  पहुँच र अभाव पूर्तिका लागि भइरहे का प्रयासका विषयमा युगबो धकर्मी जे .एन.सागरले  जिल्ला खाने पानी तथा सरसफाइ डिभिजन कार्यालय दाङका प्रमुख चो कप्रसाद धितालसग गरे को  कुराकानीको  सारसंक्षे प यहाँ प्रस्तुत गरिएको  छ । –सम्पादक

 

दाङमा खाने पानीको  अवस्था के  छ ?

खाने पानीको  हिसाबले  दाङ सुख्खा क्षे त्र नै  हो  । सुख्खा क्षे त्र भएकै  कारण यहा“का पहाडका मूलहरु पनि सुक्दै  गइरहे का छन् । यहाका खो लानालाहरुमा पनि पानी सुक्दै  गएको  दे खिन्छ । सुख्खा क्षे त्र भए तापनि हामीले  उपलव्ध स्रो तहरुलाई सदुपयो ग गरे र र यिनीहरुको  व्यवस् थापन गरे र खाने पानी से वा प्रवाह गरिरहे का छौ ं ।

जिल्लाका सबै ले  स् वच्छ खाने पानी पाएका छन् त ?

अहिले सम्मको  आ“कडा हे र्दा दाङ जिल्लामा करिव ७५ प्रतिशत जनतालाई खाने पानी से वा पुगे को  दे खिन्छ । तर शुरुमा स् यालो  ट्यूवे लहरुको  समे त जो डे र त्यो  आंकडा दे खिएको  हो  । खासगरे र पाइप वितरण गरे र व्यवस् िथतरुपमा पानी पुगे को  आ“कडा त घट्छ । ५० प्रतिशत बढी जनताले  व्यवस् िथत पानीको  सुविधा अझै  पाउन नसके को  अवस् था छ ।

काकाकूलको  अवस्था छ उसो  भए ?

काकाकूल अवस् था त छै न । तर व्यवस् िथतरुपमा घरको  पहुचमै  खाने पानीको  सुविधा पाउनलाई अलिकति समस्या नै छ ।

व्यवस् िथत पानी उपभो क्तासम्म पु¥याउन के ही यो जना ल्याउनु भो  ?

अहिले  दाङ जिल्लामा सञ्चालित आयो जनाहरुमध्ये  साना शहरी खाने पानी आयो जनाअन्तर्गतका तीनवटा आयो जना छन् । जुन घो राही, लमही र तुलसीपुरमा छन् । ती सम्पन्न भइसके र पनि से वा आरम्भ भइसके का छन् । यसै गरी सहलगानी खाने पानी आयो जनाअन्तर्गत उपभो क्ताहरुको  ३० प्रतिशत र सरकारको  ७० प्रतिशतको  सहभागितामा अहिले  दुईवटा आयो जनाहरु नारायणपुर र सर्रा खाने पानी आयो जनाहरुको  निर्माण कार्य भइरहे को  छ । त्यसै गरी भरतपुर खाने पानी आयो जनाको  डिपीआरको  अन्तिम तयारी हुदै छ भने  तराई मधे श खाने पानी सुधार आयो जनाअन्तर्गत ५२ वटा आयो जनाहरु जिल्लामा सञ्चालित रहे का छन् । कुनै को  धे रै  काम भइसके को  छ भने  कुनै  भर्खर यो  वर्षदे खि शुरुवातको  प्रक्रियामा छन् । त्यस्तै  उच्चस्तरका खाने पानी आयो जनाअन्तर्गत ४३ वटा आयो जनाहरु दाङ जिल्लामा सञ्चालित रहे का छन् । तराई मधे श र उच्चस् तरका आयो जना संख्याको  हिसाबले  बजे ट न्यून छ ।

त्यसै  कारणले  पनि हामीले  काम सो चे जसरी अघि बढाउन सके का छै नौ ं । त्यस्तै  गरे र यो  वर्ष सुख्खा क्षे त्र खाने पानी आयो जनाअन्तर्गत के ही दिनमा तुलसीपुरको  ३ नं. वडा बल्ले , नाउला, प्रतापको टतिर सम्भाव्यता अध्ययन भइरहे को  छ । जहा“ पानीकै  स्रो त छै न । तलबाट लिफ्ट गरे र पठाउनुपनेर्  अवस् था छ ।

निर्माणाधीन यो जना बन्न कति समय लाग्ला ?

धे रै  यो जना छन् । सरकारले  पनि बजे ट चाहि“ एकै  वर्ष दिन सक्ने  सम्भावना दे खिदै न । त्यसै ले  सरकारको एउटा यो जना तीन वर्षमा सम्पन्न गनेर्  नीति नै  छ । तर बजे ट अभावको  कारणले  पा“च÷छ वर्षसम्म लाग्ने  गरे को  छ । त्यसै ले  बजे ट समयमा दिने  र प्रशस् त बजे ट विनियो जन हुने  हो  भने  एउटा प्रो जे क्ट हामीले  तीन÷चार वर्षभित्र सम्पन्न गर्न सक्छांै  ।

यो जना बन्ने  तर के ही समयमै  बन्द हुने  समस् या पनि छ नि ?

पहिले –पहिले  सरकार आफै ले  मात्रै  यो जनामा पै सा लगाउ“थ्यो  । सरकारी पै साले  मात्रै  खाने पानी यो जना बन्थे  । सरकारले  यो जना बनाइदिने  र उपभो क्तालाई हस् तान्तरण गरिसके पछि उपभो क्ताले  अपनत्व नलिने  अवस् था रहे को  थियो  । जसले  गर्दा जति दिन चल्छ त्यति दिन पानी प्रयो ग गनेर्  त्यसपछि यो जना लथालिंग हुने  अवस् था थियो  भने  अहिले  त्यो  अवस् था छै न । किनभने  हामीले  शुरुदे खि नै  सम्भाव्यता अध्ययनदे खि नै  उपभो क्ताहरुलाई सहभागी गराउ“छौ ं र निर्माणको  चरणमा पनि उपभो क्ता समितिले  अनुगमन गर्छ । उपभो क्ता स् वयंले  ३० प्रतिशत लगानी गरे को  हुन्छ । त्यस् तै  जिल्लास् तरका आयो जनाहरुमा २० प्रतिशत लगानी हुन्छ । त्यसकारण आफ्नो  लगानी हुने  भएकाले  उपभो क्ताहरुले  पनि अपनत्व महसुस गरे का छन् । उपभो क्ताहरुले  खाने पानीको  महत्व बुझिसके का छन् । पहिले को  जस् तो  लथालिंग भएको  जस् तो  पनि छै न । सानातिना के ही समस् याहरु दे खिए पनि यो जनामा कुनै  त्यस् तो  लथालिंग हुने  अवस्था छै न ।

यो जनामा हुने  कमिशनखो रले  पनि समस् या आएको  हो  कि ?

अहिले  त्यस् तो  छ“दै  छै न । किनभने  अहिले  बने का खाने पानीका यो जनाहरुमा निर्माणका कामहरु हे नेर्  हो  भने  अरु कार्यालयको  भन्दा कामको  गुणस् तर राम्रो  छ र त्यस् तो  खालको  गुनासो  उपभो क्ताहरुको  पनि छै न । हामीले  सके सम्म कामको  गुणस् तर र समयमै  काम सकियो स भन्ने  कुरालाई ध्यान दिएका हुन्छौ ं । हामीले  उपभो क्ता समितिहरुलाई पनि भने का हुन्छौ ं कि कुनै  काम तपाइ“हरुले  हे र्नुस कुनै  काम बिग्रियो  भने  तुरुन्तै  हामीलाई खबर गर्नुस् । हामीले  एकै चो टि सयबढी यो जना हे र्न सकिदै न । यो  तपाइ“हरुको  यो जना हो  । बिग्रियो  भने  तपाइ“हरुको  बिग्रिन्छ । त्यसकारण हामीलाई तुरुन्तै  खबर गर्नुस् र बिग्रिएको  छ भने  तुरुन्तै  भत्काइदिनुस् । बरु फे रि बनाइन्छ भने र हामीले  उपभो क्ताहरुलाई सचे त गराएका हुन्छौ ं । त्यसै ले  पनि यस् तो  गुनासो  आएको  छै न ।

यो जनासगै  पानीका स्रो त संरक्षणका काम के  गर्नुहुन्छ ?

सानातिना मुहानहरुलाई हामीले  संरक्षण गरिरहे का छौ ं । हामीले  शहरहरुमा दीर्घकालीन यो जनाका रुपमा हामीले  घो राही, तुलसीपुर र त्यो  बीचको  क्षे त्रलाई लक्षित गरे र त्यहा रहे का खो लाहरुमा ठूला जलाशय निर्माण गर्ने  कार्यक्रम शुरुवात गरे का छौ ं । जस् तै  तुलसीपुर क्षे त्रका लागि पातुखो लामा ठूलो  जलाशय बनाउने  भने र डिपिआर बनाउन कन्सल्ट्यान्ट नियुक्त भइसके को  छ । त्यसै गरी ग्वारखो ला र कटुवाखो लामा जलाशय निर्माणका लागि सम्भाव्यता अध्ययनका लागि अन्तिम तयारी भइरहे को  छ ।

त्यस्तै  मध्यकालीन यो जनाहरुअन्तर्गत ठूला शहरहरुमा जनसंख्या बढ्दै  गएको  हुनाले  अहिले  घो राही क्षे त्रका लागि धारापानी मन्दिरको  नजिकै  बबईतिर जलाशय बनाउने  र त्यहा“ बो रिङ लगाएर धारापानीको  माथि डाडामा पानी पु¥याएर त्यहाबाट फे रि घो राही बजारलाई खाने पानीको  सुविधा पु¥याउने  भने र सम्भाव्यता अध्ययन गर्न दाङमा टो ली आइसके को  छ । त्यस् तै  तुलसीपुरका लागि शीतलपुर क्षे त्रको  बबईबाट पानी लिफ्ट गर्नलाई त्यहा पनि एउटा टो ली आएर अध्ययन थालिसके को  छ । यसरी हामीले  खाने पानीको  व्यवस्थापनका लागि काम गरिरहे को  अवस्था छ ।

खडे रीको  मौ सम छ । पानीको  समस्या समाधानका लागि तत्काल के  गर्न सकिन्छ ?

उपभो क्ताहरुको  क्षे त्रबाट पानीको  प्रयो गलाई जथाभावी नगर्नुहुन हाम्रो  आग्रह छ । यतिखे र खाने पानीको  समस् या जताततै  छ । किनभने  खडे रीको  मौ सम छ । थो रै  भए पनि पानी जो गाउन सकिन्छ कि भन्ने तिर सबै को  ध्यान जान जरुरी छ । हामी सबै लाई पानी चाहिन्छ । पानीको  प्रयो ग सबै ले  गनेर्  हो  । तर मै ले  चाहिने  भन्दा बढी प्रयो ग गर्दा अर्काले  खाने पानी पनि नपाउने  अवस् था आउ“छ कि भन्ने  कुरालाई सबै ले  गम्भीर भएर ध्यान दिनुपर्छ ।

Loading...

About युगबोध

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *

*

Scroll To Top