Free songs
Home / विचार / संसार ै  हल्लाउने  त्यो  अक्टुवर  क्रान्ति

संसार ै  हल्लाउने  त्यो  अक्टुवर  क्रान्ति

नार ायणप्रसाद शर्मा

मनो वै ज्ञानिकहरु ठो कुवा गरी भन्ने  गर्छन्– मान्छे लाई आफ्नै  मनभित्रको  कुरा सयमा पा“च प्रतिशत मात्र थाहा हुन्छ रे  । यति थो रै  ज्ञानले  बा“‘च्नु पनि के    बा“च्नु ? तर मान्छे  बा“चे कै  छ । जलराशी अथाह भए पनि आफूलाई चाहिने
प्रतिदिन तीन चार लिटर पानी त हो  । त्यसै ले  भन्न सकिन्छ– हाम्रो  जीवन मात्र सीमित छै न ज्ञान पनि सीमित छ । त्यो  सीमित ज्ञान पनि राम्रो स“ग विकसित हुन दिइन्न । त्यसमा पनि सामाजिक बारबन्धन लागिहाल्छ । महलको  सुख शयलमा बस् ने  बच्चाको  ज्ञान र छाप्रामा बस् ने  बच्चाको  ज्ञानमा ठूलो  अन्तर हुन्न र ?
त्यसै ले  भन्न सकिन्छ, ज्ञानको  अभिमान कसै ले  गर्नुहु“दै न । अपूर्णता दरबारभित्र पनि छ । अपूर्णता महलभित्र पनि छ । भाषा जान्ने हरुले  भन्ने  गर्छन्– मान्छे को  बो ली पा“च लाख वर्ष पुरानो  । जे हो स्, आमाले  सिकाएको  भाषा नै  हाम्रो  ज्ञानको  पहिलो  माध्यम हो  । आमा र सामाजिक परिवे श अनुसार नै  बच्चाले  सिक्दै  जाने  हो  । हाम्रो  सिकाइ आकाशबाट एक्कासी झनेर्  त हु“दै  हो इन । त्यसै ले  हाम्रो  ज्ञानको  सीमा छ भन्ने  कुरा मान्नै  प¥यो  । यस् तो  भए पनि कहिले काही मान्छे को  ज्ञानले  अचम्म पानेर्  गरी छलाङ मार्छ ।
हाम्रो  सय वर्षभित्रको  मात्रै  कुरा गनेर्  हो  भने  सात साल, ०४६ र ०६३ साल ठूला छलाङ हुन् मान्छे को  चे तनामा बाढी आएको  जस् तो  † विश्व दृष्टिको णले  विचार गर्दा आज सन् १९१७ अक्टुवर २५ तारिख । आजको  दिवसलाई अक्टुवर क्रान्ति दिवस पनि भनिन्छ । विश्व इतिहासमा अचम्मको  नौ लो  छलाङ दिवस ।
यी दिवसहरुले  मे रो  जीवनमा ठूला–ठूला छलाङ (क्रान्ति) ल्याइदिए । यसको  प्रभाव सर्वत्र प¥यो  । वै चारिक उथलपुथल आयो  । सामाजिक, आर्थिक, राजनीतिक, सांस् कृतिक उथलपुथल आयो  । यसको  एउटा सानो  साक्षी म पनि भए“ । यस ले खमा म तिनै  कुराको  संक्षिप्त चर्चा गर्न चाहन्छु ।
म त बाहुनको  सन्तान । पण्डितको  सन्तान । पुरे तको  सन्तान । मे रो  घरमा भनिन्थ्यो – ईश्वरको  इच्छाबिना पात पनि हल्लिन्न । तर सब झुट्ठा कुरा । समयले  राजगद्दी पनि हल्लिने  रहे छ । सात सालको  क्रान्तिले  एक सय चार वर्षसम्मको  राणाहरुको  राजगद्दी गल्र्यामगुर्लम ढलाइदियो  । ०४६ सालको  क्रान्तिले  राजतन्त्रलाई सीमित गरिदियो  । त्यो  सीमालाई कुल्चे र ज्ञाने न्द्रले  राज गर्छु भन्दा ०६३ सालमा राजतन्त्र नै  समाप्त भयो  । यस् ता क्रान्तिले  यस् ता छलाङमा म जस् ता सामान्य मान्छे हरुले  जीवनमा ठूला–ठूला परिवर्तन दे खे ं । दुनिया कहा“को  कहा“ पुग्यो  ।
विश्वको  इतिहास पनि यस् तै  उथलपुथल र छलाङले  भरिएको  छ । अक्टुवर क्रान्ति पनि यो  भन्दा अझ ठूलो  थियो  । आज भन्दा सय वर्ष पहिले  युरो प महाद्वीपको  रुस भन्ने  दे शमा जारशाही थियो  । पश्चिमका धे रै  मुलुकहरुमा औ द्यो गिक विकास भइसके को  थियो  । आफ्नो  उद्यो ग र व्यापार फै लाउन पश्चिमाहरु ज्यान फाले र लागे का थिए । बे लायत त्यस बे लाको  पश्चिमको  ने ता थियो  । त्यसले  आफ्नो  दे शमा प्रजातन्त्र स् थापना ग¥यो  भने  एशिया र अफ्रिकाका अरु मुलुकहरुमा आफ्नो  साम्राज्य विस् तार गर्न अन्यन्त क्रूर व्यवहार ग¥यो  । त्यसै को  परिणमास् वरुप प्रथम विश्वयुद्ध भयो – सन् १९१४ दे खि १८ सम्म । सर्वत्र हाहाकार मच्चिएको  थियो  ।
गरिव, किसान, मजदुर मध्यवित्त धे रै  जनता शान्ति, समृद्धि र लो कतन्त्रको  पक्षमा थिए । रुसमा ले निनले  यी सबै को  ने तृत्व गरे र अक्टुवर क्रान्ति सम्पन्न गरे । शान्तिको  घो षणा गरे  । कलकारखाना मजदुरहरुलाई र जमिन किसानहरुलाई बा“डे  । बा“की बै ंक आदि राष्ट्रियकरण गरे  । यसै लाई भनियो  सर्वहारा क्रान्ति, सर्वहारा राज्य, सर्वहारा अधिनायकत्व । जमिनदार, पू“जीपति, ठे के दार, साहुमहाजनको  जुग समाप्त भयो  । समाजवादी युगको  उदय भयो  । दै ववाद, भाग्यवाद सबै  सो त्रान्नै  परे  ।
संसारको  एक तिहाई भाग कम्युनिष्टहरुको  कब्जामा आइसके को  कुरा ने पालीहरुले  पनि थाहा पाउ“दै  गए । तर संसारका धनाढ्य शासकहरुलाई यो  क्रान्तिले  ल्याएको  परिवर्तन कसरी चित्त बुझो स् ? क्रान्ति गनेर्  पनि जनता नै  हुन् । त्यहा“ पनि अने क त्रुटि हुनसक्छन्, अपराध हुनसक्छन् । पक्ष विपक्ष सबै  हुन्छन् । मौ का छो पे र युरो पका सबै  पू“जीवादी दे श मिले र अक्टुवर क्रान्तिको  विरुद्ध रुसमा हमला गरे  । हाहाकार मच्चियो  । तर गजब भयो – प्रतिक्रान्तिले  हार खायो  । क्रान्तिले  विजय ग¥यो  । हिटलर मुसो लिनीको  पतन भयो  । दो स्रो  विश्वयुद्ध पनि समाप्त भयो  । संसार दुई धु्रवमा बा“डियो – पू“जीवादी धु्रव एउटा । समाजवादी धु्रव अकोर्  । चीनलगायत थुप्रै  दे श समाजवादी क्याम्पभित्र परे  । पू“जीवादीहरुले  सयौ ं वर्ष लगाएर गरे को  विकास रुसले  २०÷२५ वर्षमै  गरे र दे खाइदियो  । पहिलो  चन्द्रलो क पुग्ने  दे श रुस भयो  । तर संसारका पू“जीपति र सामन्तहरुलाई असैह्य भयो  । ७५ वर्षपछि रुस ढल्यो , ढालियो  । समाजवाद साम्यवाद खतम भयो  भने र झ्याली पिटाइयो  । कम्युनिष्टहरु रक्षात्मक अवस् थामा रहे  ।
तर पनि समस् या त जस् ताको  तस् तै  । शो षण, अन्याय, असमानता र भ्रष्टाचार पे mरि मौ लाउ“दै  गए । सानातिना युद्धहरु पनि फै लिदै  गए । अमे रिका संसारको  नाइके  भएर संसारै भरि फै लियो  । पूर्वमा पे mरि चीन उदायो  । ने पालमा लो कगणतन्त्र उदायो  । तर ने पालमा यसले  आर्थिक, सामाजिक र सांस् कृतिक रुपान्तरण गर्न नसक्दा हाम्रो  लो कगणतन्त्र लंगडो  जस् तो  भएर डल्लिएको  छ । घाउमा कीरा पार्न खो ज्छन् पुराना सामन्तवादीहरु । नया“ पुराना पू“जीवादीहरु र लुटाहाहरु । अब झण्डै  सय वर्षको  क्रान्तिको  इतिहासबाट सिके र, बुझे र समृद्ध ने पाल निर्माणमा लाग्ने  बे ला भएको  छ । यसै लाई लिएर ने पालीहरु धु्रवीकृत हु“दै छन्– अर्थात कांग्रे स र कम्युनिष्ट । स् वस् थ प्रतिस् पर्धा हो  भने  अब उज्यालो  दिन शुरु भयो  । है न नचाहि“दो  हो डवाजी हो  भने  पुनर्मूसिको  भवः ।
हिजो  आठ दल मिले र लो कगणतन्त्र ल्याउ“दा ठीक । एमाले –कांग्रे स, कांग्रे स–माओ वादी ठीक र माओ वादी–एमाले  मिल्दा बे ठीक † अझ भित्रभित्रै  एक प्रकारको  हाहाकार किन ? मलाई त लाग्छ यो  सब पुरानो  रो ग हो  । पुरानै  धङधङी । मित्रहरुले  सो ध्नुहुन्छ– अब के  हुन्छ ? मै ले  उत्तर दिन्छु– के ही हुन्न । कुनै  ठूलो  उत्पात हुन्न । संख्या तल माथि हो ला । चुनाव सम्पन्न हुन्छ । कसै ले  कसै को  पूर्ण निषे ध गर्न सक्दै न । बहुमत जुटाउने ले  काम गर्न सक्यो  भने  मुलुकले  का“चुली फे र्न सक्छ । सके न भने  पुरानो  जस् तै – नौ  दिन चले  अढाइ को षको  गतिमा हामी अगाडि छौ ं ।
मौ काले  आजै  अक्टुवर क्रान्ति दिवस परे छ । संसारका मजदुर एक हो उ“ भने र नारा लगाउन नथाक्ने  कम्युनिष्ट वामपन्थीहरु फे रि एक जुट हुन थाले का छन् । न बुझ्ने  अकोर्  पक्षलाई औ डाहा पनि भएको  छ । मे रो  विचारमा कसै ले  आत्तिनुपर्र्दै न ।
कम्युनिज्मको  मूल आदर्श समानतावाद हो  । यसै को  प्रकाशमा दे श, काल, परिस् िथतिअनुसार विकास, निर्माण र समृद्धि ल्याउने  हो  । कम्युनिष्ट हु“ भने र पनि कसै ले  अन्ध पारम्परिक सो चमा आफूलाई सीमित गर्न हुन्न । अबका प्रजातन्त्रवादी हु“ भन्ने  र कम्युनिष्ट हु“ भन्ने हरु आजको  विश्वग्रामको
परिवे शलाई बुझ्दै नन् भने  ती आफै  मुर्झाउ“दै  ओ इलाउ“दै  जान्छन् । जस् तो  अक्टुवर क्रान्तिले  विश्व हल्लाइदियो त्यस् तै  । तर त्यो  भन्दा भिन्न अकोर्  क्रान्तिले  संसारका जाली फटाहा र मानवद्रो हीहरुलाई थर्काइदिन्छ । अक्टुवर क्रान्तिले  शंखनाद गर्छ– गरिवी जन्मजात है न, भाग्यको  खे ल है न, न त दै वको  लीला नै  हो  । बरु यो  त मानवनिर्मित अमानवीय सिर्जना हो  । यसलाई फे र्न सकिन्छ । सुन्दर संसारलाई अझ सुन्दर बनाउन सकिन्छ । अन्याय, अत्याचार समूल नष्ट गर्न सकिछ ।

Loading...

About युगबोध

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *

*

Scroll To Top